4982
SAYILI BİLGİ EDİNME HAKKI KANUNU
BİRİNCİ BÖLÜM
Amaç, Kapsam ve
Tanımlar
Amaç
Madde 1- Bu Kanunun amacı; demokratik
ve şeffaf yönetimin gereği olan eşitlik,
tarafsızlık ve açıklık ilkelerine
uygun olarak kişilerin bilgi edinme hakkını kullanmalarına
ilişkin esas vev
usulleri düzenlemektir.
Kapsam
Madde 2- Bu Kanun; kamu kurum ve
kuruluşları ile kamu kurumu niteliğindeki meslek kuruluşlarının faaliyetlerinde
uygulanır. 1.11.1984 tarihli ve 3071 sayılı Dilekçe Hakkının Kullanılmasına Dair
Kanun hükümleri saklıdır.
Tanımlar
Madde 3- Bu Kanunda geçen;
a)
Kurum ve kuruluş: Bu Kanunun 2 nci maddesinde geçen ve kapsama dahil olan
bilgi edinme başvurusu yapılacak bütün makam ve mercileri,
b) Başvuru
sahibi: Bu Kanun kapsamında bilgi edinme hakkını kullanarak kurum ve
kuruluşlara başvuran gerçek ve tüzel kişileri,
c) Bilgi: Kurum ve
kuruluşların sahip oldukları kayıtlarda yer alan bu Kanun
kapsamındaki her
türlü veriyi,
d) Belge: Kurum ve kuruluşların sahip oldukları bu Kanun
kapsamındaki yazılı, basılı
veya çoğaltılmış dosya, evrak, kitap, dergi,
broşür, etüt, mektup, program, talimat, kroki,
plân, film, fotoğraf, teyp ve
video kaseti, harita, elektronik ortamda kaydedilen her türlü
bilgi, haber
ve veri taşıyıcılarını,
e) Bilgi veya belgeye erişim: İstenen bilgi veya
belgenin niteliğine göre, kurum ve
kuruluşlarca, başvuru sahibine söz konusu
bilgi veya belgenin bir kopyasının
verilmesini, kopya verilmesinin mümkün
olmadığı hâllerde, başvuru sahibinin bilgi veya
belgenin aslını inceleyerek
not almasına veya içeriğini görmesine veya işitmesine izin
verilmesini,
f) Kurul: Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulunu,
İfade
eder.
İKİNCİ
BÖLÜM
Bilgi Edinme
Hakkı ve Bilgi Verme Yükümlülüğü
Bilgi edinme hakkı
Madde 4-Herkes bilgi edinme hakkına
sahiptir.Türkiye`de ikamet eden yabancılar ile Türkiye`de faaliyette bulunan
yabancı tüzel kişiler, isteyecekleri bilgi kendileriyle veya faaliyet
alanlarıyla ilgili olmak kaydıyla ve karşılıklılık ilkesi çerçevesinde, bu Kanun
hükümlerinden yararlanırlar. Türkiye`nin taraf olduğu uluslararası
sözleşmelerden doğan hak ve yükümlülükleri saklıdır.
Bilgi verme yükümlülüğü
Madde 5- Kurum ve kuruluşlar, bu
Kanunda yer alan istisnalar dışındaki her türlü bilgi veya belgeyi başvuranların
yararlanmasına sunmak ve bilgi edinme başvurularını etkin, süratli ve doğru
sonuçlandırmak üzere, gerekli idarî ve teknik tedbirleri almakla yükümlüdürler.
Bu Kanun yürürlüğe girdiği tarihten itibaren diğer kanunların bu Kanuna
aykırı
hükümleri uygulanmaz.
ÜÇÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi
Edinme Başvurusu
Başvuru
usulü
Madde 6- Bilgi edinme
başvurusu, başvuru sahibinin adı ve soyadı, imzası, oturma yeri veya iş
adresini, başvuru sahibi tüzel kişi ise tüzel kişinin unvanı ve adresi ile
yetkili kişinin imzasını ve yetki belgesini içeren dilekçe ile istenen bilgi
veya belgenin bulunduğu kurum veya kuruluşa yapılır. Bu başvuru, kişinin
kimliğinin ve imzasının veya yazının kimden neşet ettiğinin tespitine yarayacak
başka bilgilerin yasal olarak belirlenebilir olması kaydıyla elektronik ortamda
veya diğer iletişim araçlarıyla da
yapılabilir.
Dilekçede,
istenen bilgi veya belgeler açıkça belirtilir.
İstenecek bilgi veya belgenin
niteliği
Madde 7- Bilgi edinme başvurusu,
başvurulan kurum ve kuruluşların ellerinde bulunan veya görevleri gereği
bulunması gereken bilgi veya belgelere ilişkin olmalıdır.Kurum ve kuruluşlar,
ayrı veya özel bir çalışma, araştırma, inceleme ya da analiz neticesinde
oluşturulabilecek türden bir bilgi veya belge için yapılacak başvurulara olumsuz
cevap verebilirler.İstenen bilgi veya belge, başvurulan kurum ve kuruluştan
başka bir yerde bulunuyorsa, başvuru dilekçesi bu kurum ve kuruluşa gönderilir
ve durum ilgiliye yazılı olarak bildirilir.
Yayımlanmış
veya kamuya açıklanmış bilgi veya belgeler
Madde 8- Kurum ve kuruluşlarca
yayımlanmış veya yayın, broşür, ilân ve benzeri yollarla kamuya açıklanmış bilgi
veya belgeler, bilgi edinme başvurularına konu olamaz. Ancak, yayımlanmış veya
kamuya açıklanmış bilgi veya belgelerin ne şekilde, ne zaman ve nerede
yayımlandığı veya açıklandığı başvurana bildirilir.
Gizli bilgileri ayırarak bilgi veya
belge verme
Madde 9- İstenen bilgi veya belgelerde,
gizlilik dereceli veya açıklanması
yasaklanan bilgiler ile açıklanabilir
nitelikte olanlar birlikte bulunuyor ve bunlar
birbirlerinden
ayrılabiliyorsa, söz konusu bilgi veya belge, gizlilik dereceli veya
açıklanması yasaklanan bilgiler çıkarıldıktan sonra başvuranın bilgisine
sunulur. Ayırma
gerekçesi başvurana yazılı olarak
bildirilir.
Bilgi veya belgeye erişim
Madde 10- Kurum ve kuruluşlar, başvuru
sahibine istenen belgenin onaylı birkopyasını verirler.
Bilgi
veya belgenin niteliği gereği kopyasının verilmesinin mümkün olmadığı veya kopya
çıkarılmasının aslına zarar vereceği hâllerde, kurum ve kuruluşlar
ilgilinin;
a)
Yazılı veya basılı belgeler için, söz konusu belgenin aslını incelemesi ve not
alabilmesini,
b)
Ses kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
dinleyebilmesini,
c)
Görüntü kaydı şeklindeki bilgi veya belgelerde bunları
izleyebilmesini,
Sağlarlar.
Bilgi veya belgenin yukarıda
belirtilenlerden farklı bir şekilde elde edilmesi mümkün
ise,belgeye zarar
vermemek koşuluyla bu olanak sağlanır. Başvurunun yapıldığı kurum ve kuruluş,
erişimine olanak sağladığı bilgi veya belgeler için başvuru sahibinden erişimin
gerektirdiği maliyet tutarı kadar bir ücreti bütçeye gelir kaydedilmek üzere
tahsil edebilir.
Bilgi
veya belgeye erişim süreleri
Madde 11- Kurum ve kuruluşlar, başvuru
üzerine istenen bilgi veya belgeye erişimi onbeş iş günü içinde sağlarlar. Ancak
istenen bilgi veya belgenin, başvurulan kurum ve kuruluş içindeki başka bir
birimden sağlanması; başvuru ile ilgili olarak bir başka kurum ve kuruluşun
görüşünün alınmasının gerekmesi veya başvuru içeriğinin birden fazla kurum ve
kuruluşu ilgilendirmesi durumlarında bilgi veya belgeye erişim otuz iş günü
içinde sağlanır. Bu durumda, sürenin uzatılması ve bunun gerekçesi başvuru
sahibine yazılı olarak ve onbeş iş günlük sürenin bitiminden önce bildirilir. 10
uncu maddede belirtilen bilgi veya belgelere erişim için gereken maliyet
tutarının idare tarafından başvuru sahibine bildirilmesiyle onbeş iş günlük süre
kesilir. Başvuru sahibi onbeş iş günü içinde ücreti ödemezse talebinden
vazgeçmiş sayılır.
Başvuruların
cevaplandırılması
Madde 12- Kurum ve kuruluşlar, bilgi
edinme başvurularıyla ilgili cevaplarını yazılı olarak veya elektronik ortamda başvuru sahibine
bildirirler. Başvurunun reddedilmesi hâlinde bu kararın gerekçesi ve buna karşı
başvuru yolları belirtilir.
İtiraz
usulü
Madde 13- Bilgi edinme
istemi 16 ve 17 nci maddelerde öngörülen sebeplerle reddedilen başvuru sahibi,
yargı yoluna başvurmadan önce kararın tebliğinden itibaren onbeş gün içinde
Kurula itiraz edebilir. Kurul, bu konudaki kararını otuz iş günü içinde verir.
Kurum ve kuruluşlar, Kurulun istediği her türlü bilgi veya belgeyi onbeş iş günü
içinde vermekle yükümlüdürler. Kurula itiraz, başvuru sahibinin idarî yargıya
başvurma süresini durdurur.
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
Madde
14-
Bilgi edinme başvurusuyla ilgili yapılacak itirazlar üzerine, 16 ve 17 nci
maddelerde öngörülen sebeplere dayanılarak verilen kararları incelemek ve
kurum ve
kuruluşlar için bilgi edinme hakkının kullanılmasına ilişkin olarak
kararlar vermek üzere;
Bilgi Edinme Değerlendirme Kurulu
oluşturulmuştur.
Kurul; birer üyesi
Yargıtay ve Danıştay genel kurullarının kendi kurumları içinden önerecekleri
ikişer aday, birer üyesi ceza hukuku, idare hukuku ve anayasa hukuku alanlarında
profesör veya doçent unvanına sahip kişiler, bir üyesi Türkiye Barolar
Birliğinin baro başkanı seçilme yeterliliğine sahip kişiler içinden göstereceği
iki aday, iki üyesi en az genel müdür düzeyinde görev yapmakta olanlar ve bir
üyesi de Adalet Bakanının önerisi üzerine bu Bakanlıkta idarî görevlerde çalışan
hâkimler arasından Bakanlar Kurulunca seçilecek dokuz üyeden oluşur. Kurul
üyeliğine önerilen adayların muvafakatları aranır.
Kurul Başkanı, kurul
üyelerince kendi aralarından seçilir. Kurul, en az ayda bir defa veya ihtiyaç
duyulduğu her zaman Başkanın çağrısı üzerine toplanır.Kurul üyelerinin görev
süreleri dört yıldır. Görev süresi sona erenler yeniden seçilebilirler. Görev
süresi dolmadan görevinden ayrılan üyenin yerine aynı usule göre seçilen üye,
yerine seçildiği üyenin görev süresini tamamlar. Yeni seçilen Kurul göreve
başlayıncaya kadar önceki Kurul görevine devam eder.Kurul üyelerine 10.2.1954
tarihli ve 6245 sayılı Harcırah Kanunu hükümleri saklı kalmak kaydıyla fiilen
görev yaptıkları her gün için uhdesinde kamu görevi bulunanlara (1000),
uhdesinde kamu görevi bulunmayanlara ise (2000) gösterge rakamının memur aylık
katsayısı ile çarpımı sonucu bulunacak miktarda huzur hakkı ödenir. Bu
ödemelerde damga vergisi hariç herhangi bir kesinti yapılmaz.Kurul,
belirleyeceği konularda komisyonlar ve çalışma grupları kurabilir; ayrıca
gerekli gördüğü takdirde, ilgili bakanlık ile diğer kurum ve kuruluşların ve
sivil toplum örgütlerinin temsilcilerini bilgi almak üzere toplantılarına
katılmaya davet edebilir. Kurulun sekretarya hizmetleri Başbakanlık tarafından
yerine getirilir. Kurulun görev ve çalışmalarına ilişkin esas ve usuller
Başbakanlıkça hazırlanarak yürürlüğe konulacak bir yönetmelikle
düzenlenir.
DÖRDÜNCÜ
BÖLÜM
Bilgi Edinme Hakkının Sınırları
Yargı denetimi dışında kalan
işlemler
Madde 15- Yargı denetimi dışında kalan
idarî işlemlerden kişinin çalışma hayatını ve mesleki onurunu etkileyecek
nitelikte olanlar, bu Kanun kapsamına dahildir. Bu şekilde sağlanan bilgi edinme
hakkı işlemin yargı denetimine açılması sonucunu doğurmaz.
Devlet
sırrına ilişkin bilgi veya belgeler
Madde
16-
Açıklanması hâlinde Devletin emniyetine, dış ilişkilerine, millî savunmasına ve
millî güvenliğine açıkça zarar verecek ve niteliği itibarıyla Devlet sırrı olan
gizlilik dereceli bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Ülkenin
ekonomik çıkarlarına ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 17- Açıklanması ya da zamanından
önce açıklanması hâlinde, ülkenin ekonomik çıkarlarına zarar verecek veya haksız
rekabet ve kazanca sebep olacak bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı
dışındadır. İstihbarata ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 18- Sivil ve askerî istihbarat
birimlerinin görev ve faaliyetlerine ilişkin bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır. Ancak, bu bilgi ve belgeler kişilerin çalışma hayatını ve
meslek onurunu etkileyecek nitelikte ise, istihbarata ilişkin bilgi ve belgeler
bilgi edinme hakkı kapsamı içindedir.
İdarî
soruşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde
19-
Kurum ve kuruluşların yetkili birimlerince yürütülen idarî soruşturmalarla
ilgili olup,açıklanması veya zamanından önce açıklanması
hâlinde;
a) Kişilerin özel hayatına açıkça haksız
müdahale sonucunu doğuracak,
b)
Kişilerin veya soruşturmayı yürüten görevlilerin hayatını ya da güvenliğini
tehlikeye sokacak,
c)
Soruşturmanın güvenliğini tehlikeye düşürecek,
d)
Gizli kalması gereken bilgi kaynağının açığa çıkmasına neden olacak veya
soruşturma ile ilgili benzeri bilgi ve bilgi kaynaklarının temin edilmesini
güçleştirecek,
Bilgi
veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Adlî
soruşturma ve kovuşturmaya ilişkin bilgi veya belgeler
Madde 20- Açıklanması veya zamanından
önce açıklanması hâlinde;
a) Suç işlenmesine yol
açacak,
b) Suçların önlenmesi ve
soruşturulması ya da suçluların kanunî yollarla yakalanıp kovuşturulmasını
tehlikeye düşürecek,
c) Yargılama görevinin
gereğince yerine getirilmesini engelleyecek,d) Hakkında dava açılmış bir kişinin
adil yargılanma hakkını ihlâl edecek, Nitelikteki bilgi veya belgeler, bu Kanun
kapsamı dışındadır. 4.4.1929 tarihli ve 1412 sayılı Ceza Muhakemeleri Usulü
Kanunu, 18.6.1927 tarihli ve 1086 sayılı Hukuk Usulü Muhakemeleri Kanunu,
6.1.1982 tarihli ve 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu ve diğer özel kanun
hükümleri saklıdır.
Özel hayatın gizliliği
Madde 21- Kişinin izin verdiği hâller
saklı kalmak üzere, özel hayatın gizliliği kapsamında, açıklanması hâlinde
kişinin sağlık bilgileri ile özel ve aile hayatına, şeref ve haysiyetine,
meslekî ve ekonomik değerlerine haksız müdahale oluşturacak bilgi veya belgeler,
bilgi edinme hakkı kapsamı dışındadır.
Kamu yararının gerektirdiği hâllerde,
kişisel bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluşlar tarafından, ilgili kişiye en az
yedi gün önceden haber verilerek yazılı rızası alınmak koşuluyla açıklanabilir.
Haberleşmenin gizliliği
Madde 22- Haberleşmenin
gizliliği esasını ihlâl edecek bilgi veya belgeler, bu Kanun kapsamı dışındadır.
Ticarî sır
Madde 23- Kanunlarda ticarî sır olarak
nitelenen bilgi veya belgeler ile, kurum ve kuruluşlar tarafından gerçek veya
tüzel kişilerden gizli kalması kaydıyla sağlanan ticarî ve malî bilgiler, bu
Kanun kapsamı dışındadır.
Fikir ve sanat eserleri
Madde 24- Fikir ve sanat
eserlerine ilişkin olarak yapılacak bilgi edinme başvuruları hakkında ilgili
kanun hükümleri uygulanır.
Kurum içi düzenlemeler
Madde 25- Kurum ve kuruluşların,
kamuoyunu ilgilendirmeyen ve sadece kendi personeli ile kurum içi uygulamalarına
ilişkin düzenlemeler hakkındaki bilgi veya belgeler, bilgi edinme hakkının
kapsamı dışındadır. Ancak, söz konusu düzenlemeden etkilenen kurum
çalışanlarının bilgi edinme hakları saklıdır.
Kurum içi görüş, bilgi
notu ve tavsiyeler
Madde
26-
Kurum ve kuruluşların faaliyetlerini yürütmek üzere, elde ettikleri görüş, bilgi
notu, teklif ve tavsiye niteliğindeki bilgi veya belgeler, kurum ve kuruluş
tarafından aksi kararlaştırılmadıkça bilgi edinme hakkı kapsamındadır.Bilimsel,
kültürel, istatistik, teknik, tıbbî, malî, hukukî ve benzeri uzmanlık
alanlarında yasal olarak görüş verme yükümlülüğü bulunan kişi, birim ya da
kurumların görüşleri,
kurum ve kuruluşların alacakları kararlara esas teşkil
etmesi kaydıyla bilgi edinme istemlerine açıktır.
Tavsiye
ve mütalaa talepleri
Madde 27-
Tavsiye ve mütalaa talepleri bu Kanun kapsamı dışındadır.
Gizliliği
kaldırılan bilgi veya belgeler
Madde 28- Gizliliği kaldırılmış olan
bilgi veya belgeler, bu Kanunda belirtilen diğer istisnalar kapsamına girmiyor
ise, bilgi edinme başvurularına açık hâle gelir.
BEŞİNCİ
BÖLÜM
Çeşitli ve Son Hükümler
Ceza
hükümleri
Madde 29- Bu Kanunun
uygulanmasında ihmâli, kusuru veya kastı bulunan memurlar ve diğer kamu
görevlileri hakkında, işledikleri fiillerin genel hükümler çerçevesinde ceza
kovuşturması gerektirmesi hususu saklı kalmak kaydıyla, tâbi oldukları mevzuatta
yer alan disiplin cezaları uygulanır.
Bu Kanunla erişilen bilgi ve belgeler
ticarî amaçla çoğaltılamaz ve kullanılamaz.
Rapor
düzenlenmesi
Madde 30- Kurum ve
kuruluşlar, bir önceki yıla ait olmak üzere;
a) Kendilerine yapılan bilgi
edinme başvurularının sayısını,
b) Olumlu cevaplanarak bilgi veya belgelere
erişim sağlanan başvuru sayısını,
c) Reddedilen başvuru sayısı ve bunların
dağılımını gösterir istatistik bilgileri,
d) Gizli ya da sır niteliğindeki
bilgiler çıkarılarak ya da bu nitelikteki bilgiler ayrılarak
bilgi veya
belgelere erişim sağlanan başvuru sayısını,
e)
Başvurunun reddedilmesi üzerine itiraz edilen başvuru sayısı ile bunların
sonuçlarını,
Gösterir
bir rapor hazırlayarak, bu raporları her yıl Şubat ayının sonuna kadar Bilgi
Edinme Değerlendirme Kuruluna gönderirler. Bağlı, ilgili ve ilişkili kamu
kurum ve
kuruluşları raporlarını bağlı, ilgili ya da ilişkili oldukları
bakanlık vasıtasıyla iletirler. Kurul,
hazırlayacağı genel raporu, söz
konusu kurum ve kuruluşların raporları ile birlikte her yıl
Nisan ayının
sonuna kadar Türkiye Büyük Millet Meclisine gönderir. Bu raporlar takip
eden
iki ay içinde Türkiye Büyük Millet Meclisi Başkanlığınca kamuoyuna
açıklanır.
Yönetmelik
Madde 31- Bu Kanunun uygulanması
ile ilgili esas ve usullerin belirlenmesine ilişkin
yönetmelik, Kanunun
yayımını takip eden altı ay içinde Başbakanlık tarafından
hazırlanarak
Bakanlar Kurulunca yürürlüğe konulur.
Yürürlük
Madde 32- Bu Kanun yayımı
tarihinden itibaren altı ay sonra yürürlüğe girer.
Yürütme
Madde 33- Bu Kanun hükümlerini Bakanlar
Kurulu yürütür.